Ligt u in scheiding? Vergeet uw pensioen niet!

Bij een scheiding komt er veel op u af. Er dienen belangrijke beslissingen te worden gemaakt, waarbij emoties in bepaalde gevallen van invloed kunnen zijn. Terwijl onderwerpen als de woning, alimentatie en het opstellen van een ouderschapsplan in een vroeg stadium worden besproken, wordt één belangrijk aspect vaak over het hoofd gezien: de verdeling van het pensioen.
Juist die pensioenverdeling kan grote financiële gevolgen hebben voor de toekomst wanneer dit niet goed wordt geregeld. Om de financiële gevolgen van een scheiding eerlijker tussen ex-partners te verdelen, zijn er regels opgesteld voor de verdeling van het pensioen bij scheiding. Deze regels zijn vastgelegd in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, die sinds 1 mei 1995 van kracht is.

Het pensioen wordt in Nederland opgebouwd door drie pijlers: het pensioen vanuit de overheid (AOW), het ouderdomspensioen dat wordt opgebouwd via de werkgever (werknemerspensioen) en aanvullende voorzieningen zoals sparen en beleggingen.
Het tijdens uw werkzame leven opgebouwde ouderdomspensioen wordt tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap gezien als een gemeenschappelijk opgebouwd recht. Daarom moet dit opgebouwde ouderdomspensioen bij een scheiding worden verdeeld; dit wordt pensioenverevening genoemd.

Het wettelijke uitgangspunt voor pensioenverevening is dat u recht hebt op de helft van elkaars tijdens de huwelijkse of geregistreerde periode opgebouwde ouderdomspensioen. Daarbij is de standaardverdeling in beginsel dus 50/50. In sommige gevallen is deze verdeling niet passend. Daarom biedt de wet de mogelijkheid om af te wijken van de standaardregeling. De wet geeft daarvoor vier opties:

1. Volledige uitsluiting van elkaars pensioenaanspraken;
2. Het vaststellen van een andere vereveningsperiode dan de huwelijksduur;
3. Het vaststellen van een ander vereveningspercentage dan 50%;
4. Conversie: de helft van het ouderdomspensioen wordt samen met de aanspraak op partnerpensioen* omgezet in een eigen ouderdomspensioen. Dit heeft tot gevolg dat u en uw ex-partner niet langer financieel afhankelijk van elkaar zijn.

Wanneer er geen afwijkende afspraken zijn gemaakt, is de standaardregeling voor pensioenverevening van toepassing.

Welke keuze u ook maakt, één stap is cruciaal: het informeren van de pensioenuitvoerder binnen twee jaar na de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking over de scheiding en de door u en uw ex-partner gemaakte afspraken. Indien u deze mededelingsverplichting niet (tijdig) naleeft, verkrijgt u geen rechtstreekse aanspraak jegens de pensioenuitvoerder. Dit houdt in dat de pensioenuitvoerder niet langer verantwoordelijk is voor de betaling van het pensioen. In dat geval is uw ex-partner verantwoordelijk voor de betaling van het verevende pensioen. Dit kan in de praktijk leiden tot complexe situaties.

^{* Partnerpensioen is de uitkering die u ontvangt wanneer uw partner overlijdt.}

Geen reden tot paniek: het recht op pensioenverevening blijft onverminderd bestaan. In de praktijk is de pensioenuitvoerder meestal bereid alsnog medewerking te verlenen aan de pensioenverevening volgens de gemaakte afspraken. Het probleem doet zich echter voor wanneer uw ex-partner weigert alsnog medewerking te verlenen aan de ondertekening van de mededelingsformulieren. U blijft dan afhankelijk van uw ex-partner voor de uitbetaling van het pensioen.

Komt uw ex-partner deze uitbetalingsverplichting vervolgens niet na? Op dat moment kan worden bezien of er in onderling overleg met (de advocaat van uw) ex-partner alsnog afspraken kunnen worden gemaakt. Werkt uw ex-partner ook hier niet aan mee? Dan bent u helaas genoodzaakt om pensioenverevening af te dwingen via een gerechtelijke procedure. Tijdens een procedure zal links- of rechtsom duidelijkheid komen te bestaan: ofwel via een vonnis van de rechtbank ofwel via een eventuele regeling met (de advocaat van) uw ex-partner.